Để bạn đọc tiện theo dõi, chúng tôi xin tóm tắt lại nội dung vụ án như sau:

Ngày 18/11/1999, Công an huyện Long Thành, Đồng Nai nhận được tin báo của quần chúng nhân dân là có xe ô tô chở mủ cao su của bọn trộm cắp mang về thành phố Hồ Chí Minh tiêu thụ. Nhận được tin báo, lãnh đạo Công an huyện đã cử các anh Nguyễn Ngọc Thành, Cao Xuân Chỉnh và Đỗ Trọng Bình thực hiện nhiệm vụ. Đến khoảng 4 giờ cùng ngày, Trần Văn Lộc điều khiển xe ô tô 54N-0470 chở 4.370 kg mủ cao su từ Đồng Nai đi thành phố Hồ Chí Minh. Trên xe của Lộc có Nguyễn Văn Hòa, Nguyễn Tâm là chủ hàng, ngồi trên ghế phụ và một số người nữa. Khi xe của Lộc chạy đến địa điểm có công an thì nghe thấy tiếng súng nổ phía sau. Hòa kêu Lộc cứ cho xe chạy. Lộc điều khiển xe chạy với tốc độ 60 – 80km/h, được khoảng 200m thì phát hiện phía trước ngược chiều có một chiếc xe tải đậu bên trái đường. Khi xe của Lộc cách xe KAMA khoảng 100m, anh Chỉnh giơ súng AK, anh Bình dùng đèn pin bấm tín hiệu cho xe dừng lại, nhưng do đã có sự bàn bạc thống nhất từ trước giữa chủ hàng và lái xe là khi gặp lực lượng kiểm tra không dừng lại mà cứ chạy.

Thấy xe 54N-0470 không dừng, không giảm tốc độ, chỉ cách lực lượng cảnh sát khoảng 20m, anh Chỉnh chĩa súng AK bắn thẳng vào bánh trước nhưng không trúng, đồng thời nhảy sang phải để tránh xe. Cùng lúc đó, Lộc điều khiển xe lách xe bên phải bỏ chạy, các anh Bình, Duyệt, riêng anh Thành chạy sang bên trái làm rơi mũ và súng AK và bị xe của Lộc đổ nghiêng đè vào anh Thành làm anh Thành chết.

Với nội dung như trên, Công an Đồng Nai đã kết thúc vụ án và đề nghị truy tố Trần Văn Lộc về tội giết người và tội tiêu thụ tài sản do phạm tội mà có. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau về hành vi lái xe chạy trốn của Lộc làm xe đổ dẫn đến chết người, mà cụ thể là:

- Quan điểm thứ nhất cho rằng: Hành vi của Lộc phạm tội giết người, Lộc đã dùng xe đâm vào lực lượng cảnh sát, bỏ mặc hậu quả xảy ra, làm anh Thành chết. Hành vi của Lộc cố ý về hành vi, vô ý về hậu quả.

- Quan điểm thứ hai cho rằng: Lộc phạm tội chống người thi hành công vụ. Bởi Lộc bị lực lượng cảnh sát kiểm tra, lẽ ra Lộc phải dừng lại chấp hành sự kiểm tra, kiểm soát của cơ quan chức năng, nhưng Lộc đã không thực hiện, bỏ chạy là chống lại lực lượng thi hành công vụ. Hành vi chống người thi hành công vụ của Lộc gây hậu quả chết người. Vì vậy, Lộc phạm tội chống người thi hành công vụ theo khoản 2 Điều 205 Bộ luật hình sự năm 1985.

- Quan điểm khác lại cho rằng: Lộc phạm tội vi phạm các quy định về an toàn giao thông vận tải theo Điều 186 Bộ luật hình sự năm 1985 với lập luận: Lộc điều khiển xe chạy quá tốc độ, không thực hiện sự kiểm tra của lực lượng cảnh sát, làm xe đổ gây chết người.

Về hành vi lái xe chạy trốn của Lộc làm xe đổ dẫn đến chết người, chúng tôi có một số ý kiến trao đổi như sau:

- Thứ nhất, xem xét hành vi lái xe chạy trốn của Lộc thỏa mãn các dấu hiệu của cấu thành tội vi phạm các quy định về an toàn giao thông vận tải (Điều 186 Bộ luật hình sự năm 1985). Bởi lẽ, trong quá trình lái xe từ Đồng Nai về thành phố Hồ Chí Minh, Lộc đã nhiều lần không chấp hành các quy định về an toàn giao thông, bất chấp yêu cầu dừng xe và kiểm tra của lực lượng Công an như:

+ Khi xe của Lộc chạy đến địa điểm có công an thì nghe thấy tiếng súng nổ phía sau. Hòa kêu Lộc cứ cho xe chạy. Lộc điều khiển xe chạy với tốc độ 60 – 80km/h, như vậy là vượt quá tốc độ tối đa cho phép theo quy định về an toàn giao thông (về tốc độ xe ô tô của người điều khiển phương tiện).

+ Xe của Lộc chạy được khoảng 200m thì phát hiện phía trước ngược chiều có một chiếc xe tải đậu bên trái đường. Khi xe của Lộc cách xe KAMA khoảng 100m, anh Chỉnh giơ súng AK, anh Bình dùng đèn pin bấm tín hiệu cho xe dừng lại, nhưng do đã có sự bàn bạc thống nhất từ trước giữa chủ hàng và lái xe là khi gặp lực lượng kiểm tra không dừng lại mà cứ chạy và vẫn với tốc độ cao.

+ Và sau đó, khi thấy xe 54N-0470 không dừng, không giảm tốc độ, chỉ cách lực lượng cảnh sát khoảng 20m, anh Chỉnh chĩa súng AK bắn thẳng vào bánh trước nhưng không trúng, đồng thời nhảy sang phải để tránh xe. Cùng lúc đó, Lộc điều khiển xe lách xe bên phải bỏ chạy và riêng anh Thành chạy sang bên trái làm rơi mũ và súng AK và bị xe của Lộc đổ nghiêng đè vào anh Thành làm anh Thành chết.

Như vậy, hành vi lái xe chạy trốn của Trần Văn Lộc xâm phạm đến trật tự quản lý hành chính, xâm phạm hoạt động đúng đắn của người thi hành công vụ trong việc thực hiện chức năng quản lý hành chính và giữ gìn trật tự an toàn xã hội, đồng thời hành vi này còn vi phạm các quy định về an toàn giao thông vận tải (chạy quá tốc độ, không chấp hành yêu cầu kiểm tra dừng xe của lực lượng công an đang làm nhiệm vụ), gây nguy hiểm cho các phương tiện tham gia giao thông khác, đe dọa xâm phạm tính mạng, sức khỏe của những người khác.

- Thứ hai, xem xét hành vi lái xe lách bên phải bỏ chạy dẫn đến việc anh Thành bỏ chạy, xe đổ đè chết anh Thành thỏa mãn các dấu hiệu của cấu thành tội chống người thi hành công vụ gây hậu quả nghiêm trọng. Bởi lẽ:

+ Khi đã vi phạm các quy định về an toàn giao thông là cho xe chạy với tốc độ cao (60 – 80km/h) vượt quá tốc độ tối đa cho phép, khi có lực lượng cảnh sát yêu cầu dừng lại (cách khoảng 20m, anh Chỉnh chĩa súng AK bắn thẳng vào bánh trước nhưng không trúng), đồng thời nhảy sang phải để tránh xe nhưng Lộc vẫn không dừng xe hay giảm tốc độ xe lại. Cùng lúc đó, Lộc lại điều khiển xe lách xe bên phải bỏ chạy và riêng anh Thành chạy sang bên trái làm rơi mũ và súng AK và bị xe của Lộc đổ nghiêng đè vào anh Thành làm anh Thành chết. Như vậy, Lộc đã bất chấp sự kiểm tra và yêu cầu dừng xe của lực lượng công an (cả phía sau có xe đuổi và phía trước có xe chắn) để nhằm thoát khỏi sự truy đuổi và ngăn chặn của lực lượng chức năng, đồng thời bảo vệ số hàng đang tiêu thụ do phạm tội mà có nên rõ ràng ở đây tính chất của hành vi do Lộc thực hiện không đơn thuần là sự không tuân thủ, chấp hành mệnh lệnh của cơ quan chức năng có thẩm quyền, mà còn thể hiện sự cản trở mang tính chất chống lại người thi hành công vụ một cách nghiêm trọng và gây nên sự đe dọa rất lớn đối với các phương tiện giao thông phía trước, đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của người khác, đặc biệt ở trong vụ án này là lực lượng Công an đang chặn xe của Lộc ở phía trước. Do đó, hành vi của Lộc là phạm tội chống người thi hành công vụ.

+ Ngoài ra, Lộc phạm tội trong trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng vì Lộc điều khiển xe lách xe bên phải bỏ chạy gây ra tai nạn. Cụ thể, anh Thành bị xe Lộc đè vào người trong hoàn cảnh anh Thành chạy sang bên trái cùng bên lề với xe của Lộc, xe Lộc đổ nghiêng dẫn đến cái chết của anh Thành. Do đó, đã gây ra hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, hậu quả chết người (anh Thành chết) nằm ngoài nhận thức và ý chí của Lộc, do đó hành vi của Lộc chỉ thỏa mãn về tội chống người thi hành công vụ gây hậu quả nghiêm trọng chứ không thỏa mãn cấu thành tội giết người (cố ý tước đoạt tính mạng của người khác) như đã bị truy tố. Mặt khác, về thực tế cho thấy, Lộc điều khiển xe lách xe sang bên phải là nhằm trốn chạy nhưng do điều kiện khách quan là anh Thành chạy sang bên trái nên xe đổ gây ra tai nạn, chứ Lộc không cố ý lái xe đâm thẳng vào lực lượng công an đang đứng chặn, không cố ý tước đoạt tính mạng của những người đang thi hành công vụ.

Tóm lại, nhìn tổng thể những tình tiết của vụ án, theo quan điểm của chúng tôi Trần Văn Lộc phạm hai tội: vi phạm các quy định về an toàn giao thông vận tải (Điều 186 Bộ luật hình sự năm 1985) do chạy quá tốc độ tối đa cho phép, đe dọa gây nguy hiểm cho các phương tiện và tính mạng, sức khỏe và tài sản của người khác và phạm tội chống người thi hành công vụ gây hậu quả nghiêm trọng (khoản 2 Điều 205 Bộ luật hình sự năm 1985) do không chấp hành sự kiểm tra của lực lượng công an, không tuân lệnh của những cán bộ, chiến sĩ đang thi hành công vụ, cản trở hoạt động bình thường của các cơ quan chức năng, gây nên sự đe dọa rất lớn đối với các phương tiện giao thông phía trước, đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của người khác [1]. Và có như vậy mới đảm bảo xử lý đúng người, đúng tội và đúng pháp luật, không bỏ lọt tội phạm và người phạm tội, tránh làm oan người vô tội.

 Chú thích :

[1].Quan điểm này của chúng tôi cũng đồng nhất với quan điểm của Luật sư Trần Thị Tích. Xem: Trao đổi về bài: Trần Văn Lộc phạm tội gì của tác giả Nguyễn Duy đăng trên tạp chí Pháp lý số 3/2000, Tạp chí Pháp lý, số 4/2000, tr. 7

Trịnh Tiến Việt

Theo : Tạp chí Khoa học pháp lý số 03 (2004)